GeekMag.nl
Luchtvaart

De luchtvaart komt weer op gang: geeft het coronavirus een impuls tot verduurzaming?

De luchtvaart komt weer op gang: geeft het coronavirus een impuls tot verduurzaming?
Leestijd: 5 min.

De coronapandemie deed de luchtvaartsector geen goed, maar het milieu des te meer. Geven de schone luchten van afgelopen maanden luchtvaartmaatschappijen het zetje dat ze nodig hebben om te verduurzamen?

„Amsterdam lijkt tegenwoordig wel platteland”, zei een Amsterdammer begin april. Dat de wereld op slot zat, was te merken. Aan de grond mocht het coronavirus dan hard toeslaan, boven grote delen van Nederland was er geen vuiltje aan de lucht. Letterlijk, want met bijna alle vliegtuigen aan de grond viel er nauwelijks een condensstreep te bekennen. Nu het vliegverkeer weer langzaam op gang komt, is het tijd voor een evaluatie. Zal de coronapandemie de luchtvaart een duurzame impuls geven? Joris Melkert, docent luchtvaarttechniek aan de faculteit luchtvaart- en ruimtevaarttechniek van de TU Delft, en Paul Peeters, hoogleraar duurzaam transport en toerisme aan Breda University of Applied Science, hebben weinig verwachting.

GeekMag: Door de crisis belandden luchtvaartmaatschappijen in zwaar weer. De miljardensteun aan Air France-KLM leidde tot discussies over duurzaamheidsdoelstellingen. Is dat een goed idee?

PP: „Er wordt veel geld beschikbaar gesteld aan luchtvaartmaatschappijen. Dan mag je ook verwachten dat er eisen aan de luchtvaart worden gesteld. Politieke partijen doen dat ook, en dat legt druk op luchtvaartmaatschappijen om zaken aan te pakken waar ze anders niet aan toe komen. Air France moet in ruil voor een steunpakket bijvoorbeeld de allerkortste vluchten laten vallen die ook door de Franse hogesnelheidslijn goed worden bediend. Dat kan ook prima, want alleen Europa telt al 55.000 stations. Je kunt dus nogal wat steden bereiken zonder vliegtuig.”
Joris Melkert (JM): „Duurzaamheidsdoelstellingen kunnen positief en negatief uitpakken. Je kunt bijvoorbeeld wel stellen dat KLM zijn vloot moet vervangen, maar dat kost 10 tot 15 miljard euro. Dan zou je dus het kind met het badwater weggooien. Beter is om nu met de hele sector gezamenlijk door te pakken –op Europees niveau, in combinatie met wetgeving en maatschappelijke druk. Er liggen al diverse initiatieven, zoals het ‘Clean Aviation’-samenwerkingsverband en het ‘Single European Sky’-concept om tot één Europees luchtruim te komen. Als die initiatieven door de coronacrisis wel van de grond zouden komen, zou dat winst zijn.”

GeekMag: Er wordt al jaren gewerkt aan een duurzamere luchtvaart, met bijvoorbeeld biokerosine en vliegtuigen op accu’s. Hoe duurzaam zijn luchtvaartmaatschappijen nu al?

JM: „Iedere 15 tot 20 jaar komt er een nieuwe generatie vliegtuigen. Die zijn 15 tot 20% beter dan de vorige generatie: de vliegtuigen worden stiller en zuiniger per afgelegde kilometer, veroorzaken minder geluidsoverlast en kunnen langere afstanden afleggen. Vaak vervangen luchtvaartmaatschappijen hun vloot daarom al binnen die tijd op technologische gronden. De gemiddelde vloot wordt daardoor jaarlijks zo’n 1 tot 1,5% beter. Maar omdat de branche ongelooflijk veilig is, is er ook sprake van een bepaald conservatisme: vliegtuigbouwers mogen pas iets nieuws doen als ze kunnen aantonen dat de innovatie net zo veilig is als het oude systeem. Voor het invoeren van innovaties is dan ook langere tijd nodig. ”

GeekMag: Snelle verduurzaming zit er dus niet in. Hoe moet de luchtvaart dan duurzamer worden?

JM: „Er is geen silver bullet waarmee je alle problemen oplost. Je moet de verbeteringen zoeken op meerdere vlakken, zoals betere aerodynamica: die leidt tot minder luchtweerstand en dus tot minder brandstofverbruik. Daarnaast kun je verduurzamen door lichtere materialen, lichtere constructies en zuiniger motoren te ontwikkelen. Ook op operationeel gebied valt ook winst te behalen: je kunt bijvoorbeeld brandstof besparen door elektrisch te taxiën. Om sneller grotere stappen te maken, zijn duurzame brandstoffen een oplossing. Brandstof is sowieso de grootste kostenpost voor luchtvaartmaatschappijen. Een vliegtuig dat 20% zuiniger is, gaat als een warm broodje over de toonbank.”

GeekMag: En vliegen op accu’s? Heeft dat toekomst?

JM: „Nee. Accu’s zijn een volslagen kansloze exercitie. De energiedichtheid van kerosine is 50 keer hoger dan die van accu’s. Je hebt dus 50 keer zo veel gewicht aan accu’s nodig om dezelfde hoeveelheid energie mee te nemen als wanneer je kerosine gebruikt. Maar als een vliegtuig zwaarder wordt, is er meer draagkracht nodig en dat vereist weer krachtiger motoren, die weer meer energie verbruiken. Dan is het einde dus zoek.”
PP: „Er zijn helaas veel nepinitiatieven op het gebied van elektrisch vliegen. Je kunt van alles tekenen, maar dat wil niet zeggen dat je ontwerp ook kan vliegen. Wat wel kan, is het gebruik van brandstofcellen die worden gevoed met waterstof. En als je het gebruik van duurdere synthetische brandstoffen afdwingt, gaan de brandstofkosten flink omhoog. Dan worden vliegtuigfabrikanten vanzelf geprikkeld om er serieus werk van te maken.”
JM: „En overheden kunnen het gebruik van e-fuels stimuleren door iets met de regelgeving te doen.”

GeekMag: Wat gaat er na de coronacrisis concreet veranderen?

Paul Peeters (PP): „Ik verwacht dat het aantal reizen niet zozeer zal afnemen. Wel is er door de coronacrisis een extra barrière in het vervoer, waardoor consumenten een andere bestemming zullen kiezen. Maar consumenten zullen het vliegtuig niet helemaal links laten liggen. Het persoonlijke voordeel is immers zo veel groter dan het algemene nadeel van vieze lucht, dat mensen dat minder in overweging nemen.
We zagen tijdens de financiële crisis dat het totale aantal reizen met alle vervoersmiddelen niet veel daalde, maar dat de luchtvaart wel flink kelderde; het duurde 3 of 4 jaar voordat die er weer bovenop was. Al voor de coronacrisis werd er meer gekeken naar de trein als alternatief voor het vliegtuig. Je hebt kans dat die ontwikkeling door de crisis wordt versterkt.”
JM: „Ik verwacht niet dat luchtvaartmaatschappijen nu stappen zullen zetten. Ze moeten al moeite genoeg doen om hun hoofd boven water te houden. Na de crisis zal de nadruk dan ook liggen op het uitbouwen van de bestaande portefeuille. Door de lage winst op een ticket hebben luchtvaartmaatschappijen bovendien maar heel weinig bewegingsruimte om grote stappen te maken. En ik ben bang dat als er een vaccin/medicijn komt, ook consumenten weer helemaal los zullen gaan en kort van memorie blijken.”

Steun GeekMag.nl!
Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Deel het artikel dan op sociale media of toon je waardering met een kleine bijdrage. Daarmee houden we de website in de lucht en blijven we mooie verhalen bieden!
Total: € -
Redactie

De redactie van GeekMag.nl is altijd op zoek naar mooie verhalen. Over defensie, luchtvaart en vervoer, maar vooral mensen. Op GeekMag.nl delen we die verhalen en geven we je een kijkje in een wereld waarin je niet zomaar binnenkomt.

GeekMag.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *